Menu
Plan je bezoek
  • Vanaf: 07 oktober 2016
  • Tot en met: 21 januari 2017
  • Locatie: Kasteel Het Nijenhuis

Martine Antonie & Marte Röling - Droomwerk

In 2010 exposeerde Marte Röling (1939) in Museum de Fundatie 55 portretten van Henk Jurriaans, haar grote liefde, die vijf jaar eerder overleed. Komend najaar is zij terug in de Fundatie, ditmaal niet in Zwolle maar op Kasteel het Nijenhuis in Heino/Wijhe. Röling toont recente stukken, waarvan de meeste speciaal gemaakt werden voor de expositie in de tuinzaal bij het kasteel. Objecten en gemanipuleerde foto’s met gefantaseerde, vaak niet-uitvoerbare sculpturen op locaties over de hele wereld. In het kasteel is werk te zien van haar moeder, de schilderes Martine Antonie (1909-2006), maker van kleurrijke landschappen met figuren. Met haar expressieve schilderijen gaf Antonie uiting aan haar liefde voor de natuur en de ongrijpbare en onbenoembare levenskracht die zij als nieuwsgierige reiziger overal ter wereld ervoer.
Marte Röling, Shocking pink (prikbeeld), 2016, RVS, kunststof en bladgoud, h. 300 cm
Marte Röling,
Shocking pink (prikbeeld), 2016, RVS, kunststof en bladgoud, h. 300 cm

Martine Antonie (pseudoniem van Tonny Röling-Grolle) debuteerde in 1961 op 52-jarige leeftijd in het Stedelijk Museum Amsterdam. In 1964 had zij een tentoonstelling in het Gemeentemuseum in Den Haag en in 1966 in het Stedelijk Museum Schiedam. Na die opzienbarende kickstart koos zij opnieuw voor de anonimiteit van het eigen schildersatelier. De bekendheid voelde als beklemming en erkenning vond ze niet belangrijk. Pas in de jaren tachtig kon het publiek weer kennismaken met de schilderijen van Antonie. Ze hebben bijna allemaal een landschap met figuren tot onderwerp, tijdloos en harmonieus. Van het zakelijk realisme waarin zij was opgeleid aan de Rijksakademie, zoals te zien op enkele zeer kundig gemaakte vroege portretten, is in deze werken niets meer terug te vinden. Kleur en beweging staan centraal en in zekere zin los van de voorstelling. Terwijl de voorstelling ingetogen en onveranderlijk is, zijn de kleuren uitgesproken en is de expressiviteit waarmee Antonie haar penseel over het doek bewoog nog altijd navoelbaar. Het warme palet en de decoratieve vlakverdeling doen denken aan middeleeuwse fresco’s en mozaïeken of oosterse tapijten. Verwantschap is er ook met het coloristisch intimisme van de Fransman Pierre Bonnard en de symbolistische visioenen van de Noor Edvard Munch. Menig doek werd geschilderd naar aanleiding van reizen door Europa, Azië en Afrika. Martine Antonie gaf niet de landschappen weer zoals die zich aan haar ogen voordeden, maar verbeeldde op het doek het gevoel van diepe verbondenheid met de materiële en geestelijke wereld om haar heen. Zij schilderde met andere woorden niet het vluchtige en specifieke maar juist het blijvende en algemene landschap. Het zijn ‘droomschilderijen’, die een ideële werkelijkheid verbeelden, als van een aards paradijs.
Martine Antonie, Voorgebergte, 1964, olieverf op doek, 65,5 x 90 cm
Martine Antonie, Voorgebergte, 1964, olieverf op doek, 65,5 x 90 cm

Van haar vader, Gé Röling, die ook haar docent was op de Rijksakademie, leerde Marte Röling de zichtbare wereld tekenen. Van haar moeder, de schilderes Martine Antonie, leerde ze als het ware door de dingen heen te kijken, naar het wezen van de zichtbare wereld. Beide ouders waren erg belangrijk voor de artistieke ontwikkeling van Röling, die al op jonge leeftijd groot succes kende. Sinds eind jaren ’50 nam ze deel aan tientallen tentoonstellingen in binnen- en buitenland. Heel bekend zijn haar modetekeningen voor Het Parool uit de jaren ’60 en de portretten van onder anderen koningin Beatrix en prins Claus uit de jaren ‘80. Andere opdrachten, naast haar autonome schilderijen en sculpturen, betreffen kunstwerken voor de openbare ruimte. Voorbeelden zijn het Vlaggenmonument bij het AMC in Amsterdam (1983), een sculptuur getiteld Non scholae, sed vitae voor de Universiteit van Groningen (1999) en het Hanzebaken op het Strandeiland in Harderwijk (2013). Op uitnodiging van Museum de Fundatie ging Marte Röling voor de expositie op het Nijenhuis aan de slag met nieuw werk. Röling ontwierp een reeks ‘droombeelden’, dat wil zeggen beelden die ze heel graag zou willen maken maar die om verschillende redenen nooit gerealiseerd gaan worden. Sommige zouden eenvoudigweg te groot worden, andere zijn in technische zin niet haalbaar en weer andere blijven dromen vanwege de uitzonderlijke locatie die de kunstenares ervoor uitkoos. Door de ontwerpen in te tekenen en te schilderen op foto’s, waarvan ze de meeste zelf maakte, zijn de beelden desondanks – en letterlijk – voorstelbaar geworden. Wel echt uitgevoerd en ook te zien op het kasteel zijn Rölings recente ‘prikbeelden’, speelse sculpturen vol kleur en beweging, die op of aan metershoge staande stangen, oftewel prikkers, worden gepresenteerd.

Hoewel dromen een voorwaarde zijn om kunst te maken, is discipline volgens Martine Antonie en Marte Röling nog veel belangrijker. Het kunstenaarschap is vooral hard werken. Maar het is geen moeten, het is willen. Heel graag zelfs. De titel van de dubbeltentoonstelling in Museum de Fundatie verwijst niet alleen naar de ‘droomschilderijen’ en ‘droombeelden’ van moeder en dochter, maar ook naar het vak van kunstenaar in het algemeen. Net als Antonie deed, ziet Röling haar werk als ‘droomwerk’, als het mooiste beroep dat er bestaat. Over het bedenken en maken van haar nieuwste beelden zegt Röling dan ook vol overgave: “Ik heb me suf genoten.”


  • Vanaf: 07 Oct 2016
  • Tot en met: 21 Jan 2017
  • Locatie: Kasteel Het Nijenhuis