5 september t/m 5 december 2010

Na Paul Citroen (2008) en John Heartfield (2009) toont Museum de Fundatie ook dit najaar een belangrijke “Berliner” uit het interbellum: George Grosz. De tentoonstelling Schwarzer Champagner und Blutiger Ernst is een samenwerking van de Akademie der Künste Berlijn en  Museum de Fundatie, en omvat een keuze van Grosz’ grafisch werk, tekeningen en schetsboeken  afkomstig uit de collectie van Akademie der Künste Berlijn die de nalatenschap van George Grosz beheert.
George Grosz (Berlijn 1893- Berlijn 1959) keerde getraumatiseerd terug uit de loopgraven van de Eerste wereldoorlog. Hij werd in het revolutionaire Berlijn dadaïst en scherp criticus van het burgerdom en het opkomend militarisme in de Republiek van Weimar. Als geen andere kunstenaar uit zijn tijd heeft Grosz met zijn scherpe pen en zijn kleurrijke penseel de Duitse samenleving in de naoorlogse periode tussen 1918 en 1933 in beeld gebracht. Oorlogsinvaliden en oorlogsprofiteurs, werklozen en speculanten, communisten en nazi's, brave burgers en bohemiens, geëmancipeerde vrouwen en dames van lichte zeden; Grosz was een groot satirisch tekenaar, die zijn tijdgenoten op messcherpe wijze trefzeker op de korrel nam. Hij was geïnteresseerd in de mensen, hun gedrag, de relaties, maatschappelijke structuren en het politieke systeem met zijn gebreken en zwaktes. Enerzijds was hij de koele waarnemer die afstand hield en afrekende met het leger, de overheid en kleinburgerlijkheid, anderzijds toonde hij zichzelf, zijn vrienden en metgezellen ook als vitale deelnemers aan een samenleving tussen crisis en utopie. De inventarisatie en analyse die hij als kritisch realist van zijn tijd en de tijdgeest maakte, is bovendien van een verontrustende actualiteit.Naast zijn belangrijke grafische werk uit de jaren ’20 - dat hem in Duitsland beroemd en berucht maakte - en werk dat hij maakte in de Eerste Wereldoorlog, zijn in de tentoonstelling opmerkelijke kinder- en jeugdtekeningen van Grosz te zien. Ook worden de  Pop art-achtige fotomontages die Grosz in de jaren vijftig in de Verenigde Staten maakte getoond.

5 september t/m 5 december 2010

In het voorjaar van 2010 voltooide Jeroen Krabbé een serie van negen monumentale schilderijen over het leven en de dood van zijn grootvader, Abraham Reiss (Amsterdam 1873 - Sobibor 1943). Met veel trots toont Museum de Fundatie in zijn Zwolse vestiging vanaf 5 september dit monument tegen onmenselijkheid in de tentoonstelling Jeroen Krabbé – De ondergang van Abraham Reiss.

Op dinsdag 7 september zal in verband met tv opnames tussen 16.00 en 17.00 uur 1 werk uit de reeks mogelijk niet te zien zijn.

Abraham Reiss, een Joodse Amsterdammer,  werkte in de eerste decennia van de twintigste eeuw succesvol in de diamantindustrie. De beurskrach van 1929 beroofde hem van zijn vermogen. Hij vocht zich er bovenuit, maar het nieuwe geluk dat gloorde werd wreed verstoord door de Tweede Wereldoorlog. De Duitsers deporteerden hem naar Westerbork, en vervolgens naar het vernietigingskamp Sobibor. Daar werd hij in juli 1943 bij aankomst vermoord. In De ondergang van Abraham Reiss heeft Jeroen Krabbé in negen schilderijen van groot formaat (150 cm x 220 cm) de levensstadia geschilderd van zijn grootvader. Van onbezorgd geluk, het naderen van de crisis en deportatie naar Westerbork en Sobibor tot het afgrijselijke en onafwendbare einde.  

Eerder was het werk van Jeroen Krabbé al te zien in Museum de Fundatie in Zwolle bij zijn tentoonstelling Jeroen Krabbé – Schilder, een retrospectieve. Hij afficheerde zich daar met zijn zonnige landschappen als de schilder van het geluk. Nu heeft Krabbé met De ondergang van Abraham Reiss oorlog, verdriet en moord in zijn schilderkunst toegelaten. Thema’s die al belangrijk waren in zijn werk als regisseur en acteur.

Bij Waanders Uitgevers verschijnt het gelijknamige boek met daarin een door Joosje Lakmaker geschreven interview met Jeroen Krabbé.
Foto: Hans de Bruijn

Van Goghs De molen ‘Le blute-fin’ in collectie Museum de Fundatie
Tentoonstelling De ontdekking verlengd en nog te zien t/m 12 september 2010


In Museum de Fundatie in Zwolle werd in februari een onbekend doek van Vincent van Gogh onthuld: een molengezicht van uitzonderlijke kwaliteit. De tentoonstelling De Ontdekking - Vincent van Goghs De molen ‘Le blute-fin’ in de collectie van Museum de Fundatie liet dit schilderij zien naast andere authentieke werken van Van Gogh. Vanaf 6 juli zullen deze bruiklenen plaatsmaken voor enkele schilderijen die volgens Dirk Hannema van de hand van Van Gogh waren, maar nimmer als zodanig zijn erkend.

Hannema en De molen ‘Le blute-fin’
De molen ‘Le blute-fin’ werd in 1975 door de oprichter van Museum de Fundatie Dirk Hannema gekocht bij kunsthandel Hein in Parijs. Hij schreef het schilderij toe aan Vincent van Gogh en dateerde het in 1886. Door Hannema’s twijfelachtige reputatie op het gebied van toeschrijvingen kreeg dit werk geen enkele aandacht. Onderzoek van het Van Gogh Museum in Amsterdam heeft echter uitgewezen dat het schilderij wel degelijk van Van Gogh is. Precies 35 jaar na zijn aankoop kreeg Hannema toch gelijk.

Origineel omgeven door pseudo-Van Goghs
Tussen 1961 en 1971 verwierf Hannema nog drie doeken die hij zelfverzekerd aan Van Gogh toedichtte. Stilleven met pioenrozen, Landschap met steengroeve en Stilleven met kruiken en schelpen zijn allen  negentiende-eeuwse werken, echter niet van Van Gogh. De expositie De Ontdekking toont vanaf 6 juli dat Hannema’s connaisseurschap niet altijd even onfeilbaar was. Als fijnproever had hij voortdurend de behoefte gehad zich als kunsthistoricus te bewijzen. Op zoek naar grote namen deed hij spectaculaire toeschrijvingen. Met De molen ‘Le blute-fin’ trof hij doel, maar bij de drie andere werken zat hij ernaast. Stilleven met pioenrozen, Landschap met steengroeve en Stilleven met kruiken en schelpen zijn weliswaar niet van de hand van Van Gogh, maar te bijzonder om niet te tonen.
Verder zijn er werken tentoongesteld die Hannema verwierf bij kunsthandel Hein,  waaronder schilderijen van Huet en Troyon, tekeningen van Redon en Millet, laat-middeleeuwse sculptuur en een beeld van Degas.

Afb: Vincent van Gogh, De molen 'Le blute-fin', 1886, olieverf op doek (detail)

De internationaal meest befaamde Zwolse kunstenaar is Gerard ter Borch (Zwolle 1617 - Deventer 1681). Museum de Fundatie bezit een tekening van zijn hand. Ter versterking van onze presentatie 17e eeuwse kunst en als eerbetoon aan deze grote zoon van Zwolle is het Rijksmuseum bereid gevonden om vijf werken van Gerard ter Borch in langdurig bruikleen aan Museum de Fundatie te geven. Door dit genereuze gebaar van onze Amsterdamse collegae keert Ter Borch met een fantastische groep werken terug naar zijn geboortestad.

De werken zijn vanaf zaterdag 4 oktober te zien in het Paleis a/d Blijmarkt